{"id":6581,"date":"2023-09-15T09:50:13","date_gmt":"2023-09-15T09:50:13","guid":{"rendered":"http:\/\/izboren.fadom.mk\/?page_id=6581"},"modified":"2023-10-09T18:30:11","modified_gmt":"2023-10-09T18:30:11","slug":"kodeksi-i-sjelljes-ne-hapesirat-online-gjate-proceseve-zgjedhore-dhe-referendumeve","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/izborenkodeksonline.mk\/sq\/kodeksi-i-sjelljes-ne-hapesirat-online-gjate-proceseve-zgjedhore-dhe-referendumeve\/","title":{"rendered":"KODI I SJELLJES N\u00cb HAP\u00cbSIRAT ONLINE GJAT\u00cb PROCESEVE ZGJEDHORE DHE REFERENDUMEVE"},"content":{"rendered":"

KODI \u00a0I SJELLJES N\u00cb HAP\u00cbSIR\u00cbN ONLINE <\/strong>GJAT\u00cb PROCESEVE ZGJEDHORE DHE REFERENDUMEVE\u00a0<\/strong><\/p>\n

Kodi \u00ebsht\u00eb hartuar me iniciativ\u00eb t\u00eb Agjencis\u00eb p\u00ebr Sh\u00ebrbime Mediatike Audio dhe Adiovizuele n\u00eb bashk\u00ebpunim me Shoqat\u00ebn e Gazetar\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb, Institutin Maqedonas p\u00ebr Media, K\u00ebshillin p\u00ebr Etik\u00eb n\u00eb Media n\u00eb Maqedoni, Institutin p\u00ebr Studime t\u00eb Komunikimit dhe Fondacionin \u201dMetamorfozis\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Shtator, viti 2023<\/strong><\/p>\n

Duke e konfirmuar vendosm\u00ebrin\u00eb e demokracive moderne p\u00ebr t\u00eb mbrojtur dhe respektuar t\u00eb drejt\u00ebn themelore p\u00ebr lirin\u00eb e shprehjes dhe informimit, t\u00eb garantuar nga neni 10 i Konvent\u00ebs Evropiane p\u00ebr Mbrojtjen e t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut dhe Lirive Themelore;<\/p>\n

Duke e kujtuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ekzistimit t\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebris\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb mediave t\u00eb pavarura dhe sovrane n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, t\u00eb cilat mund t\u00eb pasqyrojn\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebrin\u00eb e ideve dhe opinioneve, dhe faktin se teknikat dhe sh\u00ebrbimet e reja t\u00eb informacionit dhe komunikimit duhet t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive p\u00ebr t\u00eb zgjeruar fush\u00ebn e liris\u00eb s\u00eb shprehjes;<\/p>\n

Duke i d\u00ebnuar t\u00eb gjitha format e shprehjes q\u00eb nxisin racizmin, ksenofobin\u00eb, antisemitizmin dhe nj\u00eb klim\u00eb t\u00eb intoleranc\u00ebs, urrejtjes, dhun\u00ebs dhe diskriminimit, si dhe \u00e7do veprim apo fjalim q\u00eb mund t\u00eb rris\u00eb frik\u00ebn dhe tensionet nd\u00ebrmjet grupeve t\u00eb ndryshme racore, etnike, komb\u00ebtare, fetare ose origjin\u00ebn sociale, sepse minojn\u00eb demokracin\u00eb, kohezionin kulturor dhe pluralizmin;<\/p>\n

Duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se forma t\u00eb tilla t\u00eb shprehjes mund t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb ndikim m\u00eb t\u00eb madh dhe m\u00eb t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm kur transmetohen p\u00ebrmes mediave, duke pasur parasysh rolin e tyre n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb moderne, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb zgjedhjeve dhe referendumeve;<\/p>\n

Duke e marr\u00eb parasysh zhvillimin e shpejt\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb dhe shfaqjen e mediave t\u00eb reja, p\u00ebrdorimin dhe ndikimin n\u00eb rritje t\u00eb rrjeteve sociale n\u00eb ciklet zgjedhore, si dhe implikimet p\u00ebr demokracin\u00eb e qarkullimit t\u00eb informacioneve \u00a0jo t\u00eb plota, t\u00eb pasakta ose keqdash\u00ebse, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn online ndaj demokracis\u00eb;<\/p>\n

Duke i marr\u00eb parasysh incidentet e mbledhjes s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave personale dhe cenimin e privat\u00ebsis\u00eb s\u00eb qytetar\u00ebve, si dhe rrezikun e abuzimit t\u00eb tyre p\u00ebr p\u00ebrhapjen e gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes, spekulimeve dhe dezinformatave;<\/p>\n

T\u00eb shqet\u00ebsuar se mostransparenca \u00a0ose transparenca e pamjaftueshme e \u00e7do aspekti t\u00eb procesit zgjedhor mund t\u00eb cenoj\u00eb integritetin e zgjedhjeve;<\/p>\n

N\u00eb p\u00ebrputhje me korniz\u00ebn\u00a0 ligjore dhe politike p\u00ebr mediat dhe zgjedhjet, duke p\u00ebrfshir\u00eb, por pa u kufizuar n\u00eb Kodin Zgjedhor, Ligjin p\u00ebr Media, Ligjin p\u00ebr Sh\u00ebrbimet Mediatike Audio dhe Audiovizuele, Ligjin p\u00ebr Qasje t\u00eb \u00a0Lir\u00eb te Informatat me Karakter Publik, Kodin e Etik t\u00eb Gazetar\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe Udh\u00ebzimet p\u00ebr raportim etik t\u00eb mediave online<\/p>\n

U miratua<\/p>\n

KODI I SJELLJES N\u00cb HAP\u00cbSIRAT ONLINE GJAT\u00cb PROCESEVE \u00a0ZGJEDHORE DHE REFERENDUMEVE <\/strong><\/p>\n

DISPOZITAT E P\u00cbRGJITHSHME<\/strong><\/p>\n

P\u00ebrfshirja e Kodit<\/strong><\/p>\n

Neni 1<\/strong><\/p>\n

Ky Kod p\u00ebrfshin\u00eb sjelljen e partive politike, kandidat\u00ebve t\u00eb tyre dhe kandidat\u00ebve t\u00eb pavarur n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn online (p\u00ebrfshir\u00eb rrjetet sociale), gjat\u00eb cikleve zgjedhore dhe referendumeve. Kodi p\u00ebrfshin edhe edicionet e transmetuesve n\u00eb internet, mediat online, verifikuesit \u00a0e fakteve, influencuesve dhe subjekte t\u00eb tjera q\u00eb mund t\u00eb ushtrojn\u00eb ndikim n\u00eb publik si pjes\u00eb e nj\u00eb fushate gjat\u00eb zgjedhjeve ose referendumeve.<\/p>\n

Kodi do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb udh\u00ebzues p\u00ebr sjellje t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb garantuar integritetin e informacioneve \u00a0gjat\u00eb zgjedhjeve dhe referendumeve dhe transparenc\u00ebn e reklamimit politik dhe financimin e tij, privat\u00ebsin\u00eb dhe sigurin\u00eb e p\u00ebrpunimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave personale t\u00eb qytetar\u00ebve, si dhe p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrhapjen e dezinformatave (informacione t\u00eb pasakta, jo t\u00eb plota, t\u00eb rreme ose keqdash\u00ebse), gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes dhe diskriminimit mbi \u00e7do baz\u00eb.<\/p>\n

Respektimi i k\u00ebtij Kodi \u00ebsht\u00eb mbi baz\u00eb vullnetare dhe nuk i z\u00ebvend\u00ebson rregullat dhe rregulloret ligjore ekzistuese apo t\u00eb ardhshme, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjet q\u00eb th\u00ebrret n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi individuale subjektet t\u00eb cilave u referohet.<\/p>\n

Q\u00ebllimi i Kodit<\/strong><\/p>\n

Neni 2<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Q\u00ebllimi i Kodit \u00ebsht\u00eb t\u00eb rris\u00eb transparenc\u00ebn e zgjedhjeve si dhe t\u00eb forcoj\u00eb besimin e qytetar\u00ebve, duke ofruar nj\u00eb mjedis dhe kushte t\u00eb favorshme p\u00ebr respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb garantuara me ligj, lirin\u00eb e shprehjes dhe informimit, si dhe privat\u00ebsin\u00eb dhe sigurin\u00eb e t\u00eb dh\u00ebnave personale t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn online.<\/p>\n

P\u00ebrkufizimet <\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Neni 3<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr nevojat e k\u00ebtij Kodi, disa terma p\u00ebrkufizohen \u00a0n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb:<\/p>\n

\u201dProces zgjedhor\u201d <\/strong>\u00ebsht\u00eb koha nga data e miratimit t\u00eb aktit p\u00ebr shpalljen e zgjedhjeve deri n\u00eb dat\u00ebn e publikimit t\u00eb rezultateve p\u00ebrfundimtare t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb mbajtura.<\/p>\n

\u201dFushata zgjedhore\u201d <\/strong>\u00ebsht\u00eb prezantim publik i kandidat\u00ebve t\u00eb konfirmuar nga organet kompetente zgjedhore dhe programeve t\u00eb tyre n\u00eb periudh\u00ebn parazgjedhore p\u00ebr nj\u00eb lloj t\u00eb caktuar zgjedhjesh;\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u201c<\/strong>Heshtja zgjedhore\u201d<\/strong> fillon dhe zgjat p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb 24 or\u00eb para dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve dhe n\u00eb dit\u00ebn e zgjedhjeve.<\/p>\n

“Pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb nj\u00eb fushat\u00eb zgjedhore”<\/strong> \u00ebsht\u00eb personi i autorizuar nga nj\u00eb parti politike, koalicion ose grup zgjedh\u00ebsish q\u00eb organizojn\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore;<\/p>\n

\u201cQasje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb te votuesit\u201d<\/strong> jan\u00eb format e p\u00ebrfaq\u00ebsimit politik falas dhe reklamave politike me pages\u00eb, p\u00ebrmes t\u00eb cilave pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore i promovojn\u00eb lirsh\u00ebm programet, q\u00ebndrimet dhe kandidat\u00ebt e tyre;<\/p>\n

\u201cReklamim politik me pages\u00eb\u201d <\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb qasje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore deri te zgjedh\u00ebsit, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs promovohen programet zgjedhore, q\u00ebndrimet dhe kandidat\u00ebt. Llojet e reklamave politike me pages\u00eb jan\u00eb: shpalljet, njoftimet, videoklipet politike gjat\u00eb zgjedhjeve, videoklipet muzikore q\u00eb funksionojn\u00eb si himne t\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore, transmetimet ose incizimet e mitingjeve, takimeve dhe ngjarjeve t\u00eb tjera t\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore;<\/p>\n

\u201cMediat sociale\u201d<\/strong> jan\u00eb platforma t\u00eb bazuara n\u00eb internet q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb nd\u00ebrveprim nd\u00ebrmjet p\u00ebrdoruesve dhe brenda t\u00eb cilave ata mund t\u00eb krijojn\u00eb, ndajn\u00eb dhe shk\u00ebmbejn\u00eb informacione p\u00ebrmes komuniteteve dhe rrjeteve virtuale. Mediat sociale mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb, por nuk kufizohen n\u00eb Facebook, Twitter, YouTube, Instagram, TikTok, blogje, forume dhe t\u00eb ngjashme.<\/p>\n

“P\u00ebrmbajtje e pa sponsorizuar n\u00eb mediat sociale” <\/strong>\u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbajtje q\u00eb krijohet nga p\u00ebrdoruesit n\u00eb koh\u00eb reale dhe publikimi i s\u00eb cil\u00ebs, pra promovimi, \u00ebsht\u00eb falas. Nj\u00eb p\u00ebrmbajtje e till\u00eb n\u00ebnkupton postime, foto, video, meme, \u201dhistori \u201d dhe t\u00eb ngjashme, t\u00eb cilat p\u00ebrdoruesit q\u00eb p\u00ebrdorin mjete falas t\u00eb mediave sociale i p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrvepruar me p\u00ebrdoruesit e tjer\u00eb t\u00eb mediave sociale.<\/p>\n

“Media online” <\/strong>\u00ebsht\u00eb media e bazuar n\u00eb internet me origjin\u00eb nga nj\u00eb burim i vet\u00ebm ose ueb faqe statike ku p\u00ebrmbajtja mund t\u00eb lexohet\/ndiqet ose shkarkohet n\u00ebp\u00ebrmjet shfletuesve t\u00eb internetit dhe sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb ofruar p\u00ebrmbajtje t\u00eb redaktuara q\u00eb arrin nj\u00eb audienc\u00eb t\u00eb madhe dhe q\u00ebllimi i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb t\u00eb informojn\u00eb, arg\u00ebtojn\u00eb ose edukojn\u00eb.<\/p>\n

“Dezinformimi” <\/strong>\u00ebsht\u00eb informacioni i gabuar dhe i krijuar q\u00ebllimisht p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar nj\u00eb person, grup, organizat\u00eb ose shtet.<\/p>\n

“Informacione\u00a0 q\u00ebllimkeqe”<\/strong> jan\u00eb informacione t\u00eb v\u00ebrteta, por keqdash\u00ebse q\u00eb p\u00ebrpilohen p\u00ebr t\u00eb shkaktuar d\u00ebm, shpesh duke p\u00ebrcjell\u00eb informacione q\u00eb duhet t\u00eb mbeten private.<\/p>\n

“Lajmet e rreme” <\/strong>jan\u00eb tekste t\u00eb pasakta, ndonj\u00ebher\u00eb sensacionale, t\u00eb krijuara p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen, p\u00ebr t\u00eb shkaktuar sjell\u00eb n\u00eb huti, p\u00ebr t\u00eb mashtruar dhe\/ose p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar. Ato jo domosdoshm\u00ebrisht\u00a0 duhet t\u00eb jen\u00eb plot\u00ebsisht false p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb manipuluese, ato mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb sakta, por jo t\u00eb plota, t\u00eb mungojn\u00eb detajet kryesore ose t\u00eb paraqiten n\u00eb kontekstin e gabuar dhe k\u00ebshtu t\u00eb manipulojn\u00eb konsumatorin.<\/p>\n

\u201cTroll-farm” <\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb grup p\u00ebrdoruesish q\u00eb kryejn\u00eb aktivitete propagandistike dezinformuese n\u00eb internet. Aktivitetet shpesh maskohen si spontane ose pun\u00eb t\u00eb nj\u00eb agjencie t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me publikun ose nj\u00eb grupi tjet\u00ebr. \u00a0P\u00ebrdoruesit Troll-farm kryesisht i arrijn\u00eb q\u00ebllimet e tyre p\u00ebrmes dezinformimit dhe gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes.<\/p>\n

“Verifikuesit e fakteve” <\/strong>jan\u00eb organizata q\u00eb kontrollojn\u00eb sakt\u00ebsin\u00eb faktike t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve, raporteve dhe deklaratave t\u00eb diskutueshme bazuar n\u00eb kritere t\u00eb paracaktuara. Verifikimi i fakteve mund t\u00eb kryhet brenda vet\u00eb redaksive p\u00ebrpara se t\u00eb publikohet informacioni ose publikisht nga media t\u00eb specializuara, organizata ose departamente t\u00eb verifikimit t\u00eb fakteve pasi teksti ose p\u00ebrmbajtja t\u00eb jet\u00eb publikuar ose shp\u00ebrndar\u00eb ndryshe.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/strong>PARIMET DHE STANDARDET<\/strong><\/p>\n

Parimet dhe standardet p\u00ebr mediat<\/strong><\/p>\n

Neni 4<\/strong><\/p>\n

T\u00eb gjitha mediat, si ato tradicionale ashtu edhe ato online, duhet t’u p\u00ebrmbahen standardeve dhe rregullave gazetareske t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb Kodin Etik t\u00eb Gazetar\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe n\u00eb Udh\u00ebzimet p\u00ebr raportim etik t\u00eb mediave online t\u00eb p\u00ebrgatitur nga K\u00ebshilli p\u00ebr Etik\u00eb n\u00eb Media, duke i respektuar parimet e dinjitetit njer\u00ebzor dhe mosdiskriminimin.<\/p>\n

Kjo ve\u00e7an\u00ebrisht vlen gjat\u00eb informimit t\u00eb tyre n\u00eb periudh\u00ebn e proceseve zgjedhore dhe referendumeve, duke pasur parasysh se votuesit duhet t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t’u besojn\u00eb atyre dhe t\u00eb ken\u00eb besim n\u00eb p\u00ebrmbajtjen q\u00eb transmetojn\u00eb ose publikojn\u00eb gjat\u00eb fushatave zgjedhore.<\/p>\n

Mediat online, transmetuesit dhe edicionet e tyre online, si dhe influencuesit dhe subjektet e tjera q\u00eb\u00a0 mund t\u00eb ndikojn\u00eb mbi publikun n\u00eb funksion t\u00eb fushat\u00ebs gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve ose referendumeve mbajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi shoq\u00ebrore dhe etike, ndaj duhet:<\/p>\n